Kurban Bayramında Beslenme Önerileri (1)

Senede bir defa olan kurban bayramı boyunca kırmızı et tüketiminin miktarı ve sıklığı artmaktadır. Bu nedenle kalp-damar hastaları, diyabet hastaları, hipertansiyon hastaları ve böbrek hastaları risk altındadır. Kurban bayramının vazgeçilmezleri şüphesiz ki kavurma, şeker, tatlı ve çikolatadır. Ancak özellikle bu dönemde kronik hastalıklara sahip ve yüksek risk grubunda bulunan bireyler (çocuklar ve yaşlılar) dikkatli olmalı ve bayram gezmesinde sunulan ikramlara hayır demeyi öğrenmelidirler. Dengesiz beslenme kurban bayramı tatilinizde başta sindirim güçlüğü, kabızlık, mide rahatsızlıkları, kalp çarpıntısı, tansiyon yükselmesi olmak üzere vücudun çeşitli alanlarında problemlere yol açabilir. Bayramda sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterilmesi, etin kesiminden tüketimine kadar geçen süreçte bazı prensiplere dikkat edilmesi, günlük et tüketim miktarı herkes için oldukça önemlidir.

Kahvaltıyı atlamayın ve kahvatılda et yemeyin!

Kurban bayramında yapılan en büyük yanlışlardan biri kurban etinin kesildikte sonra hemen tüketilmesi hatta kahvaltıyı kurban eti ile yapmak. Kahvaltı için peynir, sebze söğüş ve yeşillikler, yumurta, ceviz, badem gibi yağlı tohumlar ya da zeytin, kepekli veya tam buğday unlu ekmek, süt ya da yoğurt, az yağlı veya yağsız sebzeli omlet gibi seçeneklerle oluşturulmuş klasik ve hafif bir kahvaltı tercih edilmelidir. Kahvaltıda kurban bayramı dolayısıyla geleneksel et ve et ürünlerinden yapılmış kızartma, kavurma gibi yiyecekler tüketilmemelidir.

Bayram günlerinde ikramların çoğunu tatlılar oluşturur. Tatlı tüketiminden sonra ani kan şekeri artışları yağ depolanmasını hızlandırır. Bu da kilo almanıza sebep olur. Bu nedenle mümkün olduğunca tatlılardan uzak durulmalı, tüketildiği takdirde yanında kan şekerinizi kontrol altında tutacak süt-yoğurt gibi besinlerle birlikte tüketilmelidir. Tatlı tüketiminde ve ikramında  tercihiniz meyve, dondurma, meyve tatlısı ve sütlü tatlılar olmalıdır.

Bayram ziyaretlerinde artan çay ve kahve tüketimi aşırı miktarlarda olduğunda uykusuzluk, kalp ritim bozuklukları, mide problemlerine sebep olabilmektedir. Bunların yerine yanında limon ile birlikte doğal sade maden suyu, bitki çayları ya da ayran, kefir gibi süt ürünleri  tercih edilmelidir. Kurban bayramının bu yıl en sıcak döneme denk gelmesi nedeniyle günlük su tüketimi 2.5-3 litrenin altına düşmemelidir.

Veteriner kontrolü olmayan ve uygun koşullarda kesilmeyen kurbanlık hayvanlardan insanlara tenya, salmonella, tüberküloz, şarbon gibi hastalıkları bulaşma riski yüksektir.

Bayram günü kesilen hayvan eti, bekletilmeksizin birkaç saat içinde pişirilerek tüketilmemelidir. Hayvan kesildikten sonra ölüm katılığı olarak bilinen rigor motris olayı gerçekleşir. Rigor mortisin tamamlanma süresi türlere ve kaslarda bulunan enerji düzeyine göre değişmektedir.

  • Sığırlarda 12–24 saat,
  • Koyunlarda 8–12 saat,
  • Domuzlarda 3–6 saat,
  • Kanatlılarda 1–4 saat,
  • Balıklarda 5–24 saat içerisinde tamamlanmaktadır.

Yeni kesilmiş hayvanların etlerindeki sertlik hem pişirmede, hem de sindirimde zorluk yaratır. Midede şişkinlik, hazımsızlık gibi sıkıntılara neden olur. Etin en az 24 saat bekletilmesi gerekmektedir. Hem etin yumuşaması ve lezzetinin yerinde olması için hem de içinde bulunduruyorsa mikroorganizmaların etkisiz hale gelmesi için bu süre önemlidir. Etler; büyük parçalar şeklinde değil ancak kıyma, kuşbaşı gibi küçük parçalara ayrılıp, tek pişirimlik miktarlara bölünüp, buzdolabı poşetlerine koyularak buzdolaplarının buzluk kısmında veya derin dondurucuda saklanmalıdır. Buzdolabında -2 santigrat derecede 1-2 hafta, derin dondurucuda ise -18 santigrat derecede daha uzun süre etler saklanabilmektedir. Kesilen hayvan hemen pişirilmemeli, etler önce güneş almayan serin bir yerde 3-4 saat dinlendirilmeli ve sonrasında olgunlaşması için 24 saat +4°C de buzdolabında dinlendirilip daha sonra kullanılmalıdır Pişirmek için buzluktan çıkartılan etler, dışarıda bekletilmemeli, yine buzdolabının alt raflarına indirilerek çözdürülmeli, çözdürülen et hemen pişirilmeli, tekrar dondurulmamalıdır.

Et hazırlamada kullanılan kesme tahtalarında çapraz kontaminasyonu önlemek adına çiğ sebze ve meyveleri doğrama işlemi yapılmamalıdır.

Sağlıklı pişirme yöntemi olarak bilinen; haşlama, fırınlama ve ızgara gibi yöntemler tercih edilmeli, kızartmalardan ve kavurma yönteminden kaçınılmalıdır. Etler mangal yapılacaksa; kömürleşecek şekilde kızartılmaması gerekir kanserojen madde oluşumunu önlemek için ateşten 15 cm uzakta pişirilmelidir. Kömürleşen etler her zaman kanser riski taşır.

Etlerin mutlaka sebzelerle birlikte pişirilmesi veya etlerin yanında C vitamininden zengin sebze, salata ile tüketilmesi hem besin çeşitliliğinin sağlanmasını sağlar hem de sebzelerde bulunan C vitamini, demirin emilimini arttırmasını sağlar.

Et kullanılarak yapılan sebze ya da baklagil yemeklerine yağ ilave edilmemelidir. Özellikle katı yağlar, et yemeklerinde kullanılmamalıdır, etin kendi yağı ile pişmesi sağlanmalıdır.

Kurban bayramının geleneksel yemeği haline gelen kavurmanın içine tereyağı veya kuyruk/iç yağı eklemeden, kendi suyunda, kısık ateşte pişirme yapılmalıdır.

Kurban bayramının gelmesi ile birlikte genel olarak sakatat tüketimi de artmaktadır. Ancak özellikle kolesterol hastaları ile kalp-damar hastalığı riski taşıyan kişiler sakatat tüketiminden kaçınmalıdır.

Etlerin yanında pilav, makarna yerine bulgur, esmer pirinç; asitli-gazlı içecekler yerine ayran, yoğurt veya cacık tüketilmelidir.

YORUM EKLE

banner4

banner3